'๓' บันทึกแห่งความทรงจำ บันทึกของลาเต้ '๓'

ในปัจจุบันสิ่งแวดล้อมเป็นปัญหาที่มีความสำคัญควบคู่กับการพัฒนาความเจริญก้าวหน้า
ซึ่งเป็นปัญหาร่วมกันของทุกประเทศ กล่าวคือ การพัฒนายิ่งรุดหน้าปัญหาคุณภาพ สิ่งแวดล้อม และภาวะมลพิษก็ยิ่งก่อตัว และทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้นประเทศไทยก็เป็นประเทศหนึ่งที่กำลังประสบกับปัญหาดังกล่าวอยู่ในขณะนี้ ทั้งนี้ เพราะการพัฒนาเศรษฐกิจ ในช่วงที่ผ่านมาให้ความ สำคัญกับอัตราความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจโดยการนำเอาทรัพยากรมาใช้ประโยชน์แต่ไม่ได้มีการวางแผนการจัดการที่เหมาะสมรองรับปัญหาที่จะเกิดขึ้น ทำให้ทรัพยากรธรรมชาติที่เหลืออยู่มีสภาพเสื่อมโทรมลง โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ส่วนใหญ่จะเป็นวิธีการที่จะทำนุบำรุง และปรับปรุงสภาพทรัพยากร และสิ่งแวดล้อมให้ดีขึ้นในด้านต่างๆ อาทิเช่น การอนุรักษ์ และพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ำ และป่าไม้

ด้านการอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรดิน ในช่วงระยะเวลา ๒๐ ปีที่ผ่านมานั้น
การเพิ่มผลผลิตต่างๆ และรายได้ส่วนใหญ่ของประเทศชาติ ได้มาจากการขยายพื้นที่การเพาะปลูกการเพิ่มผลผลิตในปัจจุบันประมาณได้ว่าพื้นที่ที่เหมาะสมต่อ การเกษตรกรรมได้ใช้ไปจนเกือบหมด และเกษตรกรพยายามหาพื้นที่ชดเชยด้วย การอพยพโยกย้ายเข้าไปอยู่กระจัดกระจายในเขตป่าสงวนแห่งชาติ อุทยาน ทำให้พื้นที่ป่าไม้ถูกทำลายเพิ่มจำนวนมากยิ่งขึ้น เพราะการใช้ที่ดินกันอย่างขาดความระมัดระวัง และไม่มีการบำรุงรักษาซึ่งทำให้เกิดความเสื่อมโทรมทั้งด้านเคมี และกายภาพ ปัญหาเหล่านี้ หากไมได้รับการแก้ไขย่อมส่งผลกระทบต่อการพัฒนาประเทศเป็นอย่างมาก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีแนวพระราชดำริเพื่อแก้ปัญหาในเรื่องของดิน ทั้งในแง่ของการแก้ปัญหาดินที่เสื่อมโทรม ขาดคุณภาพ และการขาดแคลน ที่ดินทำกินสำหรับเกษตรกร ด้วยการปลูกพื้นหมุนเวียน ลดการใช้สารเคมีต่างๆ

ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรแหล่งน้ำ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงทราบดีว่า ประชาชนส่วนใหญ่ของพระองค์ท่านมีอาชีพทางการเกษตร และอาศัยน้ำฝนจึงทรงเน้นการอนุรักษ์และพัฒนาแหล่งน้ำเป็นพิเศษ และทรงโปรดให้จัดตั้งศูนย์ศึกษาการพัฒนาต่างๆ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับรูปแบบที่เหมาะสมของการพัฒนาพื้นที่ต้นน้ำลำธาร เพื่อประโยชน์ทางเศรษฐกิจรวมทั้งรูปแบบการพัฒนาต่าง ๆ ที่ทำให้เกษตรกรพึ่งตนเองได้ โดยไม่ต้องทำลายสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ทั้งนี้เพื่อให้ประชาชน ที่สนใจเข้าไปศึกษา และนำไปใช้ในการประกอบอาชีพได้ โดยที่มีการอนุรักษ์ต้นน้ำ และพัฒนาป่าไป พร้อมๆ กัน สุดท้ายความชุ่มชื้นก็จะเกิดขึ้น และจะบรรเทาปัญหา การขาดแคลนน้ำ เพื่ออุปโภคบริโภคในที่สุด นอกจากนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวยังทรงตระหนัก และห่วงใยในปัญหามลพิษจากน้ำเน่าเสียของประเทศที่มีปริมาณสูงขึ้น จนยากแก่การแก้ไขให้บรรเทาเบาบางลงได้ จากการที่พระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรสภาพน้ำเน่าเสีย ในพื้นที่หลายๆ แห่ง ทั้งใน กรุงเทพมหานคร ปริมณฑล และ ต่างจังหวัด จึงได้พระราชทานพระราชดำริ ในการแก้ไขน้ำเสียด้วยการประดิษฐ์เครื่องกลเติมอากาศ ที่เรียกกันว่า "กังหันน้ำชัยพัฒนา" เพื่อใช้ในการบำบัดน้ำเสียที่เกิดจากแหล่งชุมชนและแหล่งอุตสาหกรรม ทรัพยากรน้ำนั้นมีความผูกพันต่อชาวไทยมาเป็นเป็นเวลานาน ตั้งแต่สมัยโบราณ แต่ปัญหาการขาดทรัพยากรน้ำเกิดขึ้นยังบริเวณต่างๆ ทั่วภูมิภาคของประเทศไทย
พระองค์ยังทรงดำรัสให้สร้างเขื่อนต่างๆ เช่น เขื่อนศรีนครินทร์ จ.กาญจนบุรี, เขื่อนภูมิพล จ.ตาก,เขื่อนป่าศักดิ์ชลสิทธิ์ จ.ลพบุรี เป็นต้น เพื่อรองรับน้ำในช่วงฤดูฝน และปล่อยน้ำให้แก่เกษตรกรในช่วงฤดูแล้ง และยังสามารถแก้ปัญหาน้ำท่วมพื้นที่บริเวณราบลุ่มได้อีกทางหนึ่งด้วย